Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất, âm nhạc mới Việt Nam đã đi qua một chặng đường dài đầy kiêu hãnh, từ những bài ca ra trận rực lửa đến những bản tình ca đằm thắm và giờ đây là sự bùng nổ của những thanh âm đương đại đa sắc màu. Với tôi, 50 năm ấy không chỉ là những con số, đó là máu, mồ hôi và cả những giọt nước mắt của bao thế hệ nghệ sĩ chiến sĩ đã dâng hiến cho nền nghệ thuật nước nhà. Đứng tại Trường Đại học văn hóa Nghệ thuật Quân đội, nơi được coi là "cái nôi" của nhiều tài năng lớn, tôi nhìn thấy sự chuyển mình của âm nhạc như một biểu đồ của sức mạnh dân tộc, từ việc khẳng định sự tồn tại đến việc khẳng định đẳng cấp và cá tính sáng tạo. Tuy nhiên, nhìn lại quá khứ không phải để thỏa mãn với những gì đã có, mà để tự vấn xem chúng ta sẽ mang gì vào hành trang của kỷ nguyên mới, khi thế giới không còn đứng yên chờ đợi chúng ta học cách hòa nhập.
Thực trạng hiện nay là một bức tranh đối lập đầy trăn trở, khi chúng ta có một di sản âm nhạc cách mạng vô cùng đồ sộ nhưng lại đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận khán giả trẻ. Những ca khúc đi cùng năm tháng đôi khi bị xem là "cũ kỹ" vì thiếu những bản phối khí mang hơi thở thời đại, trong khi đó, một bộ phận âm nhạc giải trí hiện nay lại đang quá dễ dãi, chạy theo những xu hướng hời hợt, thiếu chiều sâu tư tưởng. Khó khăn lớn nhất chính là sự đứt gãy về mặt thẩm mỹ giữa các thế hệ, khi người đi trước khó chấp nhận cái mới của người trẻ, và người trẻ lại thờ ơ với những giá trị nền tảng của cha ông. Đứng ở góc độ người làm giáo dục, tôi thấy rằng chúng ta đang thiếu những tác phẩm đỉnh cao, những bản giao hưởng hay nhạc kịch thực sự xứng tầm với tầm vóc của một dân tộc đang vươn mình mạnh mẽ.
Giải pháp trực diện cho hành trình hướng tới tương lai chính là sự hòa hợp giữa học thuật và đại chúng. Chúng ta cần khuyến khích các nhạc sĩ trẻ tại các đơn vị nghệ thuật quân đội mạnh dạn thử nghiệm, đưa tinh thần sử thi vào lòng nhạc Pop, Rock hay Rap, biến những câu chuyện lịch sử thành những giai điệu bắt tai nhưng vẫn đầy sự tôn nghiêm. Cần có một chiến lược đầu tư trọng điểm vào các tác phẩm lớn, mang tính biểu tượng quốc gia để trình diễn tại các diễn đàn quốc tế lớn. Đồng thời, công tác lý luận phê bình âm nhạc cần được vực dậy để định hướng thị hiếu, không để những giá trị ảo từ lượt xem trên mạng xã hội làm lệch lạc các tiêu chuẩn nghệ thuật thực thụ. Âm nhạc Việt Nam tương lai phải là một thực thể thông minh, biết kế thừa sự kiên cường của quá khứ để kiến tạo nên những không gian sáng tạo tự do và nhân văn.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, những nền âm nhạc lớn như Nga hay Đức đều đi lên từ việc bảo tồn nghiêm ngặt tính học thuật và tinh thần dân tộc. Việt Nam cũng không thể ngoại lệ, chúng ta cần một sự kỷ luật trong sáng tạo và một khát vọng vượt ngưỡng. Tôi tin rằng với sự chính trực của người lính và tâm hồn nhạy cảm của người nghệ sĩ, thế hệ chúng tôi và các học trò sẽ viết tiếp những chương mới rực rỡ cho âm nhạc nước nhà. Đừng để 50 năm tới chỉ là sự lặp lại, hãy để nó là một cuộc đại phục hưng văn hóa, nơi mỗi nốt nhạc vang lên đều mang theo niềm tự hào về một Việt Nam hùng cường và giàu bản sắc.
