PV: Thưa Nhà báo Vương Xuân Nguyên, ông đánh giá thế nào về đề xuất xây dựng các bể ngầm khổng lồ để chứa nước mưa tại các "rốn ngập" của Hà Nội?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Đây là một giải pháp cực kỳ quyết liệt và cần thiết cho những đô thị có mật độ xây dựng cao như Hà Nội. Khi không còn quỹ đất trên bề mặt để làm hồ điều hòa, chúng ta buộc phải tìm đến không gian ngầm. Tuy nhiên, tôi muốn phản biện một chút: Nếu chỉ xây một cái bể để chứa nước rồi bỏ không trong mùa khô thì đó là một sự lãng phí tài nguyên không gian vô cùng lớn. Giải pháp trong bối cảnh hiện nay phải là hạ tầng đa năng (Multi-purpose infrastructure).
Căn cứ vào Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024, chúng ta có cơ chế đặc thù để khai thác không gian ngầm. Những bể chứa này trong mùa mưa sẽ đảm nhận nhiệm vụ lưu trữ hàng vạn mét khối nước, nhưng trong mùa khô, chúng có thể biến thành các bãi đỗ xe thông minh, không gian công cộng hoặc khu vực logistics ngầm. Theo tài liệu nghiên cứu về Công trình ngầm đô thị, mô hình này đã rất thành công tại Tokyo (Nhật Bản) hay Kuala Lumpur (Malaysia) với hệ thống đường hầm SMART.
PV: Chi phí đầu tư cho những công trình ngầm này là rất lớn, liệu chúng ta có đủ nguồn lực không, thưa ông?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Nếu chỉ nhìn vào chi phí xây dựng ban đầu thì có vẻ đắt, nhưng nếu tính đến giá trị gia tăng từ việc giải quyết ngập lụt, kinh doanh bãi đỗ xe và tiết kiệm quỹ đất bề mặt, thì hiệu quả kinh tế là rất cao. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024 khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa cho đổi mới sáng tạo. Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã đặt ra bài toán về tài chính hạ tầng. Chúng ta hoàn toàn có thể kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).
PV: Tầm nhìn của ông về hệ thống bể ngầm này trong tương lai của Thủ đô ra sao?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Tôi hình dung về một mạng lưới "đô thị dưới lòng đất" vận hành nhịp nhàng. Khi mây đen kéo tới, các cảm biến thông minh sẽ tự động mở cửa ngăn nước vào bể chứa. Khi mưa tan, nước được lọc sạch và tái sử dụng cho việc tưới cây, rửa đường. Đó là cách chúng ta biến một mối đe dọa thành một nguồn tài nguyên. Khai phá không gian ngầm chính là thể hiện tầm nhìn xa rộng của một Thủ đô biết chinh phục những thử thách của thời đại bằng trí tuệ và sự dũng cảm trong những năm gần đây.
Chu Thao (TH)
