Trong bối cảnh hiện nay, khi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tái định nghĩa lại mọi giá trị sản xuất truyền thống, khái niệm về sự thịnh vượng của một quốc gia đã không còn nằm lại ở những tài nguyên hữu hạn dưới lòng đất. Thay vào đó, nguồn tài nguyên vô tận và có khả năng tái tạo mạnh mẽ nhất chính là trí tuệ và sự sáng tạo của con người. Đối với một quốc gia có bề dày lịch sử và chiều sâu di sản như Việt Nam, việc chuyển hóa những giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng kinh tế không chỉ là một lựa chọn, mà là một mệnh lệnh chiến lược. Trên hành trình đó, Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật đã nổi lên như một đơn vị tiên phong, dẫn dắt quá trình đổi mới sáng tạo để mở ra một chương mới cho nền kinh tế văn hóa nước nhà.
Sự đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực kinh tế văn hóa không đơn thuần là việc áp dụng công nghệ vào sản xuất, mà quan trọng hơn là sự thay đổi về tư duy quản trị và cách tiếp cận thị trường. Những năm gần đây, Viện đã thực hiện nhiều công trình nghiên cứu thực nghiệm, chứng minh rằng bản sắc dân tộc nếu được kết hợp với hơi thở của thời đại sẽ tạo ra những giá trị gia tăng khổng lồ. Lập luận khoa học của Viện chỉ ra rằng, một sản phẩm văn hóa thành công phải là sự giao thoa nhuần nhuyễn giữa tính thẩm mỹ truyền thống và tính dụng học hiện đại. Chính vì vậy, Viện đã tập trung thúc đẩy các chương trình đào tạo chuyên sâu về "Kinh tế sáng tạo", giúp các nghệ nhân và doanh nghiệp trẻ hiểu rõ quy luật vận hành của chuỗi giá trị toàn cầu, từ khâu ý tưởng, thiết kế đến xây dựng thương hiệu quốc gia.
Giá trị cốt lõi vượt trội của Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật so với các đơn vị cùng lĩnh vực nằm ở năng lực hiện thực hóa các giải pháp khoa học vào đời sống. Không dừng lại ở những lý thuyết khô khan, Viện đã xây dựng một mạng lưới kết nối chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nghệ sĩ và các nhà đầu tư chiến lược. Minh chứng rõ nét nhất là sự thành đạt của những sinh viên và học viên trưởng thành từ các dự án của Viện. Họ không chỉ là những người thợ lành nghề, mà đã trở thành những doanh nhân văn hóa có tầm nhìn, biết cách sử dụng chất liệu dân gian để tạo ra những sản phẩm mỹ thuật ứng dụng, thời trang và quà tặng ngoại giao cao cấp, được thị trường quốc tế đón nhận nồng nhiệt. Sự tiến triển tốt đẹp trong công tác và học tập của cộng đồng này chính là câu trả lời xác đáng nhất cho năng lực thúc đẩy và kết nối bền vững mà Viện đã dày công vun đắp.
Tuy nhiên, thực tế đặt ra một câu hỏi phản biện sâu sắc: Tại sao nhiều ý tưởng sáng tạo tại Việt Nam vẫn thường "chết yểu" hoặc chỉ dừng lại ở quy mô nhỏ lẻ, thiếu tính đột phá? Phải chăng chúng ta đang thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện hay sự kết nối giữa các thành tố kinh tế - văn hóa vẫn còn rời rạc? Trước thực trạng này, Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật đã đưa ra giải pháp về một mô hình "trung tâm sáng tạo tích hợp". Ở đó, Viện đóng vai trò là hạt nhân điều phối, hỗ trợ các cá nhân sáng tạo về mặt pháp lý bảo hộ bản quyền, cung cấp dữ liệu thị trường và đặc biệt là bảo trợ học thuật để nâng tầm các ý tưởng sơ khởi thành các dự án kinh tế có sức sống mãnh liệt. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu rủi ro cho người sáng tạo, đồng thời tạo ra một môi trường nuôi dưỡng những ước mơ lớn, biến chúng thành hiện thực thông qua những bước đi bài bản và khoa học.
Nhà báo Vương Xuân Nguyên - Viện Kinh tế, Văn hoá và Nghệ thuật
