PV: Thưa Nhà báo Vương Xuân Nguyên, trong những cuộc thảo luận gần đây về chống ngập cho Hà Nội, ông thường nhắc đến khái niệm "Thành phố bọt biển". Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về mô hình này và tại sao nó lại là "cứu cánh" cho Thủ đô trong bối cảnh hiện nay?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Trước hết, chúng ta cần nhìn thẳng vào một thực trạng đau lòng: Hà Nội đang bị "bê tông hóa" một cách nghẹt thở. Khi mặt đất bị phủ kín bởi bê tông và nhựa đường, nó mất đi khả năng thẩm thấu tự nhiên. Mọi giọt mưa rơi xuống đều trở thành dòng chảy bề mặt, đổ dồn vào hệ thống cống rãnh vốn đã già cỗi. "Thành phố bọt biển" (Sponge City) chính là một triết lý quy hoạch ngược lại hoàn toàn. Thay vì tìm cách đẩy nước đi thật nhanh, chúng ta biến đô thị thành một "miếng bọt biển" khổng lồ để giữ nước, thấm nước và làm sạch nước tại chỗ.
Tôi cho rằng, việc áp dụng mô hình này tại Hà Nội là hoàn toàn khả thi nếu chúng ta bám sát Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 28/06/2024. Luật đã mở đường cho các quy chuẩn xây dựng đặc thù, cho phép chúng ta tích hợp các túi chứa nước, vườn mưa và vỉa hè thấm nước vào mọi công trình công cộng. Theo tài liệu nghiên cứu về Đô thị thích ứng, một thành phố bọt biển có thể giữ lại tới 70% lượng nước mưa để tái sử dụng, thay vì để nó tràn ra đường gây ngập lụt.
PV: Nhiều người e ngại rằng với một đô thị "nén" và quỹ đất hạn hẹp như Hà Nội, việc dành không gian cho "bọt biển" liệu có khả thi, thưa ông?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Đây chính là lúc cần đến nhãn quan đổi mới sáng tạo như tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024. Chúng ta không cần những khoảng đất trống khổng lồ; "bọt biển" hiện diện ngay trong những chi tiết nhỏ nhất: Những mái nhà xanh, những bãi đỗ xe bằng gạch lỗ thấm nước, hay những dải vườn lọc nước dọc theo các con phố. Quyết định số 1193/QĐ-UBND do UBND thành phố Hà Nội ban hành ngày 18/03/2026 đã đặt ra bài toán về tối ưu hóa hạ tầng xanh. Phản biện lại tư duy cũ, tôi muốn hỏi: Nếu không dành chỗ cho nước thấm xuống đất, chúng ta định xây bao nhiêu trạm bơm và bao nhiêu bể ngầm cho đủ để chứa hết những cơn mưa cực đoan ngày càng xuất hiện dày đặc?
PV: Vậy giải pháp thực tiễn nhất để bắt đầu hành trình này là gì, thưa nhà báo?
Nhà báo Vương Xuân Nguyên: Giải pháp trong những năm gần đây phải bắt đầu từ các khu đô thị mới và các dự án tái thiết. Chúng ta phải bắt buộc các chủ đầu tư tuân thủ tỷ lệ diện tích thấm nước nhất định. Đồng thời, ứng dụng công nghệ mô phỏng thủy văn để xác định các "vùng trũng bọt biển" chiến lược. Khi mỗi mét vuông đất của Thủ đô đều biết "thở" và biết "thấm", chúng ta không chỉ giải quyết được ngập lụt mà còn bổ cập được nguồn nước ngầm đang suy kiệt. Đó mới chính là sự phát triển bền vững, mang lại sự bình yên cho cư dân mỗi khi mây đen kéo tới.
Chu Thao (TH)
